Blog

De PAR, het nieuwe (?) broertje van de (V)VAR

CC zorgadviseurs ziet een toenemende belangstelling ontstaan om in zorgorganisaties de invloed van zorgprofessionals vanuit de vakinhoud op zorgbeleid te versterken.  Al langere tijd krijgt dit vorm via een ‘verpleegkundige en/of verzorgende adviesraad’ (V)VAR of stafconvent. Steeds vaker oriënteren organisaties zich ook op een ‘professionele adviesraad’ (PAR). Hierin zijn alle professies die direct betrokken zijn bij cliënten vertegenwoordigd.  Met name krijgen wij hierover een vraag van organisaties in de langdurige zorg.

In dit artikel gaan we in op de overeenkomsten en verschillen tussen de (V)VAR en de PAR en welke afwegingen je kunt maken in het keuzeproces.

Wat is een Professionele AdviesRaad (PAR)?

Een Professionele AdviesRaad (PAR) is een vorm van adviesraad waarin alle professies die direct betrokken zijn bij de cliënt, zijn vertegenwoordigd. De PAR heeft als doel: “het bijdragen aan een professionele werkomgeving waarin alle professionals tot hun maximale recht komen om goede kwaliteit van zorg voor cliënten te realiseren en te waarborgen”. Dit kunnen zij doen door het management en de Raad van Bestuur te adviseren, samen te werken met staforganen en nauw samen te werken met de betrokken professionele disciplines.

Een PAR buigt zich over uiteenlopende vraagstukken die betrekking hebben op het optimaliseren van de professionele beroepsontwikkeling en beroepsuitoefening binnen de organisatie. Beleidsvraagstukken zijn onder meer ingegeven door (veranderende) samenwerking tussen de verschillende professies, waarin teams dilemma’s kunnen ervaren vanuit de diversiteit van beroepsinhoudelijk perspectieven in de dagelijkse praktijk, maar die wel vragen om gezamenlijk gedragen beleidskeuzes.

Een PAR vraagstuk kan bijvoorbeeld zijn als de organisatie van traditionele verpleeghuiszorg zich organiseert in kleinschalig wonen; waarin het vertrekpunt het wonen en het welzijn is. Wat betekent dit dan voor de wijze waarop behandeling georganiseerd wordt.  Andere vraagstukken kunnen zijn: Wie vormen het team als er sprake is van scheiden van wonen en zorg? Hoe krijgt netwerksamenwerking vorm? Of hoe gaat het team om met partnerschap met naasten van cliënten en andere informele zorgpartners?

Bij een PAR is het uitgangspunt dat goede zorg ontstaat in verbinding, juist vanuit waardering voor de diversiteit van de professionele perspectieven. Een tweede uitgangspunt is dat elke professie ertoe doet en er geen hiërarchie is tussen beroepsgroepen/functies: een ieder streeft de beste zorg na voor de cliënt en dit vraagt afstemming en gezamenlijke verantwoordelijkheid. Door met open mind de verschillende perspectieven te verkennen, komen teams tot effectievere oplossingen, waaraan iedere professional bijdraagt en die recht doet aan ieders deskundigheidsgebied.

Het verschil tussen een PAR en een VAR

De PAR en (V)VAR hebben beiden als doel: “het creëren van een professionele werkomgeving waarin professionals maximaal tot hun recht komen om goede kwaliteit van zorg voor cliënten te realiseren”. Beiden zijn gebaseerd op kernwaarden van Shared Governance en gaan uit van zeggenschap, eigenaarschap, verantwoordelijkheid, aanspreekbaarheid en samen sturen. Het belangrijkste verschil is dat een VAR zich richt op vraagstukken die samenhangen met de verpleegkundige (en verzorgende) professie en specifiek deze beroepsgroep(en) ondersteunt in haar professionele ontwikkeling. Ook een VAR werkt daarbij uiteraard samen met andere professies, management en staf. Echter, zij zijn dan stakeholder op een (advies)thema vanuit de VAR aangegeven, met als doel vanuit de verpleegkundige beroepsinhoud bij te dragen aan beleidsontwikkeling. Een PAR geeft vanuit (gecombineerde) beroepsinhoudelijke perspectieven beleidsadviezen over vraagstukken die alle professionals en hun onderlinge samenwerking aangaan en draagt daarmee aan de beleidsontwikkeling.

Een PAR of een VAR?

De ene vorm van adviesorgaan is zeker niet beter dan de andere vorm. In het keuzeproces is het vooral relevant na te denken welke vorm past bij de ambitie en de vraagstukken waar de organisatie voor staat. Zijn deze vooral gericht op het positioneren, professionaliseren van verpleegkundigen (en verzorgenden), bijvoorbeeld binden en boeien van verpleegkundigen in de VVT, dan is een VAR wellicht de meest voor de hand liggende vorm.

Als de organisatie een ontwikkeling doormaakt die raakt aan het perspectief van de verschillende professies, bijvoorbeeld nieuwe variatie in teamsamenstelling, kan het zinvol zijn om een adviesraad samengesteld uit alle professies te overwegen. Juist daar waar nieuwe vormen van samenwerking aan de orde zijn, raakt dit de perspectieven van alle professionals en kan een PAR een waardevolle bijdrage leveren aan deze ontwikkeling.

PAR in de organisatie

Net als bij de VAR is het voor een goed functionerende PAR, die van toegevoegde waarde wil zijn in de ambitie van de organisatie, relevant om een weloverwogen keuze te maken voor de positie van de PAR in de organisatie (zie: Variantenmodel). Het oprichten, ontwikkelen en functioneren van een adviesorgaan, VAR of PAR vanuit de beroepsinhoud is een vorm van organisatieontwikkeling. Het gaat dus iedereen aan in de organisatie, niet alleen de professionals. Wil een PAR of (V)VAR echt leiden tot betere cliëntenzorg dan vraagt dit een betrokkenheid en bijdrage van Raad van Bestuur, managers, staf en niet in de laatste plaats de cliëntenraad.

Auteur: Désirée Bierlaagh