Blog

Lean invoeren: kunst(je) of cultuur?

DE WAARDE VAN LEAN INTEGRAAL INVOEREN

Op woensdag 21 juni organiseerde het St. Antonius Ziekenhuis in Nieuwegein een mini symposium genaamd: ‘Productive Ward en/of Lean: Kunst(je) of Cultuur?’. CC was hierbij, samen met deelnemers uit 20 verschillende ziekenhuizen / zorgorganisaties die ofwel met het toepassen van Lean-principes bezig zijn of hiermee van start willen gaan. Bij het uitwisselen van de ervaringen viel een aantal dingen op. Allereerst het enthousiasme bij de deelnemers over toepassingen van Lean binnen de zorg. Verder het onderscheid dat binnen het St. Antonius ziekenhuis is gemaakt tussen merkbare en meetbare resultaten.

Merkbare resultaten:

  • enthousiasme en draagvlak bij verpleegkundigen;
  • bewustwording over de eigen rol en invloed bij verpleegkundigen t.a.v. de werkprocessen op de eigen afdeling;
  • handvatten om aanspreekgedrag en het nemen van eigen verantwoordelijkheid te vergroten;
  • opgeruimde afdelingen waardoor verpleegkundigen en patiënten een toegenomen rust op de afdeling ervaren.

Concrete en meetbare resultaten die zijn gedeeld betreffen:

  • een betere registratiegraad van verpleeg sensitieve indicatoren en daaruit voortvloeiende interventies;
  • minder verspilling van materialen en tijd;
  • minder onderbrekingen per uur;
  • toename patiënttevredenheid;
  • naleving van gemaakte afspraken d.m.v. audits;
  • verbeterde werkprocessen en afspraken.

Tijdens de discussies tussen de verschillende deelnemers kwam naar voren dat het ene ziekenhuis succesvoller is in het toepassen van Lean-principes dan het andere. Op de ene afdeling houden verpleegkundigen dagelijks een zogenaamde bordbespreking om continu te verbeteren, op een andere afdeling is het prestatiebord na verloop van tijd niets meer dan versiering van de wand, of zijn het altijd dezelfde verpleegkundigen die hun input leveren.
De grote vraag die je hierbij kunt stellen is: “Hoe kunnen we deze verschillen verklaren?”

Hoe komt het dat bij de één LEAN wordt gezien als een ‘kunstje’; het toepassen van een tool wat we ‘even’ doen om snel winst te behalen? Bijvoorbeeld: even de verspillingen opsporen of even opruimen volgens 5S. Terwijl het toepassen van LEAN bij de ander veel meer leidt tot een verandering in de cultuur en een streven om continu te verbeteren. Onze visie is dat dit verschil valt te verklaren door de manier waarop Lean wordt geïntroduceerd en geïmplementeerd in de organisatie.

Lean.. Garantie tot succes?

Wij zien dat een integrale aanpak van Lean, zoals bij het programma “Productive Ward, Meer tijd voor de patiënt” beoogd, vanaf het begin alle lagen in de organisatie betrekt. Een belangrijke randvoorwaarde van dit programma is bijvoorbeeld het commitment van de Raad van Bestuur en het commitment van het hoger management. Een aantal enthousiaste verpleegkundigen of zorgmanagers blijkt vaak niet voldoende om tot duurzame verandering te komen.

Een andere factor die het verschil maakt, is of de implementatie bottom-up of top-down is ingezet. We zien en ervaren dat het nodig is dat medewerkers op de werkvloer zelf de urgentie tot verandering gaan inzien om tot een cultuurverandering te komen. Vaak werkt een opdracht van een leidinggevende hierin averechts. Veel effectiever is het wanneer medewerkers zelf enthousiast zijn over het verbeteren van hun eigen werkprocessen. Ze zijn hier ook goed toe in staat, mits ze hiervoor de juiste handvatten krijgen.

Leiderschap, zowel persoonlijk leiderschap van de zorgprofessional als leiderschap van het middenkader, vormt een cruciaal element. Wanneer je in het ziekenhuis de Lean-principes wilt gaan toepassen, dan krijgen de medewerkers op de werkvloer de regie over de eigen werkprocessen. Ze organiseren het werk op de afdeling zelf en verbeteren en vernieuwen de werkprocessen. Die regie heeft in de afgelopen jaren vaak bij de leidinggevenden gelegen. Lean vraagt van de leidinggevenden om een verandering van dirigeren naar faciliteren. Het laatste betekent niet ‘handen op de rug’, het betekent daadwerkelijk de ondersteuning bieden die medewerkers nodig hebben om een volgende stap te kunnen maken. Het betekent vragen stellen in plaats van opdrachten geven.

Productive Ward: Excelleren in de zorg

Kortom: Lean-principes toepassen op de verpleegafdeling gaat niet (alleen) om het implementeren van een aantal tools. Dan zou het een kunstje zijn. Het is de inzet van een goede en integrale veranderstrategie, die de verbetermethodiek maakt of breekt. Productive Ward vormt één van de middelen om met behulp van Lean-principes te excelleren in de zorg.