Blog

Misverstanden over nut en noodzaak van management in de zorg

Deel 1: Taken van een manager

Niet zelden spreekt men laagdunkend over management en management in de zorg in het bijzonder. Ook de politiek laat zich daar graag toe verleiden. De komende maanden wil ik dat graag in een ander perspectief plaatsen. Niet om managers te verdedigen, maar om aan te geven waarom ik denk dat management een belangrijke rol speelt, ook in de zorg. Daarbij wil ik graag (ver)storende opvattingen bespreken en met name stilstaan bij waar het wel over zou moeten gaan. Dit artikel begint dan ook bij de essentie van management en het universele karakter van de managementfunctie. Daarbij maak ik regelmatig gebruik van verschillende auteurs, zoals Peter Drucker en Fredmund Malik.

De kern van management is de transformatie van resources (middelen) naar waarde voor de klant. In de zorg zijn de resources vaak professionals in combinatie met (technologische) middelen. De waarde voor de klant is één van de meest besproken onderwerpen de laatste jaren en overigens niet altijd duidelijk.

Er zijn veel verschillende opvattingen over de manager. De komende maanden zal ik er een aantal van bespreken. Mijn opvatting is dat management een professie of wel een beroep is. En dus een beroep is dat je kunt leren en dat net als elk ander beroep gebaseerd is op een aantal elementen die het beroep karakteriseren. Ik zal ze kort introduceren. Een beroep is vaak te herkennen aan de taken die moeten worden uitgevoerd. Daarnaast kent elk beroep instrumenten of tools die gebruikt worden bij de uitvoering van de taken. Een belangrijk derde element wordt gevormd door de principes of standaarden die worden gehanteerd bij de uitvoering van de taken en het gebruik van instrumenten en gericht zijn op kwaliteit en impact. Het laatste element van een beroep is de verantwoordelijkheid voor de gevolgen van de beroepsuitoefening.

De eerste drie elementen van het beroep kunnen altijd worden aangeleerd, de laatste echter niet. Het nemen van verantwoordelijkheid is een persoonlijke beslissing. Het is echter wel voorwaardelijk voor het goed uitoefenen van het beroep.

Welke taken kent het beroep van manager?

  1. Om te beginnen is de manager gericht op het realiseren van doelen en met name die doelen die waarde creëren voor de klant.
  2. De tweede taak van de manager is het organiseren van verantwoordelijkheidsgebieden, al dan niet ondersteund door anderen.
  3. De derde taak is het nemen van beslissingen. Zonder beslissingen geen manager, maar managen is meer dan het nemen van beslissingen.
  4. De vierde taak van de manager is het volgen van de prestaties (monitoren) binnen het verantwoordelijkheidsgebied. Zoveel mogelijk gemeten en beoordeeld in het licht van de waardecreatie.
  5. En, niet onbelangrijk, de laatste taak is het ontwikkelen van mensen. Ontwikkelen is niet hetzelfde als motiveren. Ontwikkelen is erop gericht dat mensen hun sterke punten steeds beter gaan gebruiken en hun zwakke punten geen invloed hebben op hun prestaties.

Deze vijf taakgebieden definiëren het managementberoep, zeker in de zorg. Over deze taakgebieden zijn al vaak misvattingen. Een interessant misverstand in de zorg is dat leiderschap in plaats van management noodzakelijk is. Leiderschap dan vaak gedefinieerd in termen van krachtig, visionair, dynamisch en charismatisch, richting geven en zorgen voor de inspiratie. Over het algemeen zien we echter dat organisaties waarin dergelijk leiderschap op de voorgrond komt, afhankelijk worden van personen en persoonskenmerken steeds minder gericht zijn op activiteiten en de realiteit van alledag. Niet dat leiderschap niet nodig is, maar management is primair gericht wat je doet als het gaat om het creëren van waarde voor de kanten en niet op wie je bent als manager.

De volgende keer sta ik stil bij de instrumenten en tools die de manager gebruikt.