Blog

Monsters van de zorg: kwalitatieve en doelmatige zorg volgens Don Berwick

Op 3 oktober jongstleden ging Don Berwick in gesprek met een groep bestuurders, beleidsmakers en verzekeraars over de uitdaging de kwaliteit van de zorg te verbeteren en de kosten te verlagen. 

Berwick heeft wereldwijd grote impact gehad op het verbeteren van de kwaliteit van zorg. Hij richtte het Institute for Healthcare Improvement (IHI) op, een instituut dat inmiddels is uitgegroeid tot een kwaliteitsbeweging met invloed tot ver over de Amerikaanse grenzen. Wij laten ons als bureau al enkele jaren inspireren door zijn verbeterverhalen en -aanpakken en wilden toetsen hoe zijn gedachtengoed werd ontvangen door de zorgaanbieders. Opvallend was dat in het publiek met name de curesector was vertegenwoordigd, terwijl kwalitatief hoogwaardige en doelmatige zorg ook voor de care een belangrijk item is.

Monsters in de zorg

Berwick startte zijn betoog met de “monsters van de zorg”. Ze komen voor in (4) verschillende soorten en zo lang we ze niet durven te benoemen, kunnen we ze ook niet bestrijden. Hij gaf een aantal oplossingen om deze problemen te bestrijden:

    BEPERKT GEBRUIK VAN KENNIS

  • Durf de zorg op de wetenschap te baseren
  • Gebruik de internationale hersens
  • Leer in grotere systemen, in plaats van eendimensionaal
  • Constante studie van de complexe omgeving (van numeratief naar analytisch leren)
    HET ZIT IN ONZE AARD OM TE VERSPILLEN

  • Benoem de excessen en stop met de dingen die niet helpen. Publiceer daarover
  • Stop de innovaties die niet helpen
  • Doorbreek de muren die veel maatschappijen hebben opgebouwd
    VERKEERDE PRIORITERING IN DE ZORG

  • Verdedig de armen, maak een sociaal contract, zoals we in Nederland bijvoorbeeld hebben
  • Heb aandacht voor palliatieve zorg en levensbeëindiging
  • Heb aandacht voor preventie
    BEPERKT AANTAL GOEDE TRANSITIEPLANNEN

  • Ontwikkel en benut (internationale) transitiemodellen
  • Wees je ervan bewust dat alleen een lerende cultuur de patiëntveiligheid vergroot

Wat staat ons te doen?

We moeten starten met het bestrijden van deze monsters en met het leren van de goede voorbeelden. Een voorbeeld die Berwick schetste is de Mid-Staffordshire case over veiligheid. In deze casus waren de verantwoordelijkheden onduidelijk, veiligheidssignalen werden genegeerd, er was sprake van hoge sterftecijfers en een cultuur van angst. Een goed supportsysteem ontbrak volgens Berwick in deze casus en hij heeft met zijn commissie een set oplossingen geïmplementeerd.

Het verbeteren begon met de erkenning van de noodzaak om te veranderen. Daarnaast moest er gewerkt worden aan de cultuur en leiderschap, zonder daarbij de schuldvraag voor alle incidenten te beantwoorden. Vervolgens werd de transparantie vergroot. Voorheen werden fouten en goede voorbeelden onder de pet gehouden, nu is er met behulp van Berwick openheid gecreëerd over fouten, sterftecijfers, kwaliteit van de zorg. Ook zijn de verantwoordelijkheden duidelijk en simpel gemaakt, met name voor functies die verantwoordelijk zijn voor veiligheid en verbetering. Bij het genereren en implementeren van de oplossingen zijn de patiënten en hun familie aan het stuur gezet. Hun verhalen en beleving vormden de basis voor nieuwe werkwijzen. Kortom, voor de zorgprofessionals is een levenslange aanpak met moderne methoden voor kwaliteitsverbetering ontwikkeld.

Meer voorbeelden

Dit is een inspirerend voorbeeld met mooie en duurzame resultaten, en er zijn meer vorbeelden: het publiek noemde als voorbeeld in de Nederlandse zorgsector “Imagine”. Dit initiatief van de STZ Ziekenhuizen ontwikkelt een programma op het terrein van kwaliteit, samenwerking en leren. Ook de meer traditionele doorbraaktrajecten werden genoemd. Desondanks was het opvallend dat er niet meer inspirerende voorbeelden genoemd werden, terwijl deze er wel degelijk zijn. “Patient Experience based design”, een verbetermethodiek gebaseerd op ervaringen van patiënten, en programma’s voor continu verbeteren door professionals zijn ook in Nederland beschikbaar. Met succes zijn in veel Engelse ziekenhuizen processen en werkwijzen gebruikt waarin de beleving en input van de patiënt leidend is.

CC Zorgadviseurs heeft deze methodiek in huis en ontwikkelt momenteel een app(licatie) waarbij de patiënt geschaduwd kan worden en waarbij continu informatie wordt gegenereerd over zijn of haar beleving bij het zorgproces. De verbeterprogramma’s Productive Ward voor de ziekenhuizen (met nu 5 lopende en 2 startende ziekenhuizen) en revalidatiecentra en Productive Care voor de langdurende zorg (waarbij de effectiviteit ook al bewezen is in de UK) bieden een (levenslang) supportsysteem voor professionals om de kwaliteit van zorg te verbeteren en meer tijd en aandacht voor de patiënt te generen. In Nederland wordt de kennis en de ervaring die in het buitenland is opgedaan wel degelijk benut. Volgens Berwick zou de volgende stap zijn: publiceren en de kennis daarmee te verspreiden.